Aşırı Düşük Teklif Açıklaması Nasıl Yapılır?
Aşırı düşük teklif açıklaması, sınır değerin altında kalan isteklinin, idarenin sorduğu teklif bileşenlerinin maliyetini mevzuatta sayılan belgelerle göstermesidir. Süre bildirimi izleyen günden başlar: yapım işlerinde en az beş, mal ve hizmet alımlarında en az üç iş günü. Açıklama, KİK022 yazısında belirtilen günde saat 18:00’e kadar EKAP üzerinden e-imzayla gönderilir; yapılmazsa ya da yeterli görülmezse teklif reddedilir (Kanun m.38).
Hazırlayan: İhaleKap Editör Ekibi · Son kontrol: 01.10.2026 · kaynaklar
Önce: açıklama istenecek mi?
Sınır değerin altında kalmak her zaman açıklama hakkı vermez. Yaklaşık maliyeti eşik değerin yarısına kadar olan yapım ve hizmet ihalelerinde idare, ilanda ve dokümanda belirtmek kaydıyla sınır altı teklifleri açıklama istemeden reddedebilir; malzemeli yemek, personel/öğrenci taşıma ve araç kiralamada bu zorunludur. Hangi yolun uygulanacağı ilanda yazar: sınır değerin altında kalan teklif ne olur?
Süre ve gönderim
İdare açıklamayı KİK022 “Aşırı Düşük Teklif Açıklama Talebi” yazısıyla ister. Süre bildirimi izleyen günden başlar ve yapım işlerinde beş, mal ve hizmet alımlarında üç iş gününden az olamaz (Tebliğ 45.1.2, 79.2.1). Açıklama, yazıda belirtilen günde saat 18:00’e kadar (o gün yarım günse 13:00’e kadar) EKAP üzerinden e-imzayla gönderilir.
Yapım işlerinde yazının ekinde açıklaması istenen kalemler ve açıklama istenmeyen analiz girdileri yer alır. Hizmet ve mal alımlarında açıklaması istenen bileşenler bütün isteklilere aynı olacak şekilde tek tek sayılır; idare “ve diğer giderler”, “her türlü gider”, “vb.” gibi belirsiz ifadeler kullanamaz, kullanırsa bunlar değerlendirmede dikkate alınmaz (Tebliğ 79.2.1).
Yapım işlerinde neyi açıklarsınız?
Sorgulama, yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemleri ile bu oranı aşmaya yol açan kaleme yöneltilir (Tebliğ 45.1.2.1). Analiz toplamının %3’üne eşit ya da altındaki girdiler sorgulanmaz (toplamları için %15 sınırı vardır); işçilik her durumda sorgulanır. Analizlerde girdiler toplamının en az %10’u oranında kâr ve genel gider bulunmalıdır (Tebliğ 45.1.3).
Kolay yol: ilan ya da davet ayına ait güncel kamu birim fiyatlarını veya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı rayiçlerini poz numarasıyla liste halinde sunarsanız o kalemler için analiz ve belge gerekmez; o ay yayımlanmamışsa son yayımlanan fiyatlar kullanılabilir (Tebliğ 45.1.5–45.1.6, 9 Nisan 2026 değişikliği).
Yapımda kabul edilen belgeler (Tebliğ 45.1.13)
- Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri — meslek mensubunun (YMM veya SMMM) tutanağı ve fiyat teklifi üzerindeki beyanıyla; teklifi verenin sorgulanan miktarın en az 1/20’si kadar alım ya da satış yapmış olması gerekir.
- Çimento ve demir için ilan edilmiş üretici tarifeleri.
- Kamu kurumlarının fiyat tarifeleri ya da fiyat teklifleri; kamu kurumlarının ilan ettiği asgari fiyatlar.
- Maliyet/satış tutarı tespit tutanakları — satış tutanağına dayanıyorsanız teklif ettiğiniz fiyat ortalama satış tutarının %80’inden düşük olamaz.
- Stok tespit tutanakları — stokta olduğunu söylediğiniz malzeme için zorunludur.
- İdare isterse yardımcı analizler.
Yalnız alış faturasıyla yapılan açıklama geçerli sayılmaz (Tebliğ 45.1.13.9). Proforma fatura sayılan belgeler arasında yoktur. İşçilik saatlik asgari ücretin, akaryakıt EPDK’nın yayımladığı fiyatların %90’ının altında açıklanamaz.
Hizmet ve mal alımında açıklama yöntemleri (Tebliğ 79.2.2)
Açıklama e-formla yapılır ve her bileşen aşağıdaki yöntemlerden biriyle belgelenir. 9 Nisan 2026’dan beri mal alımında da bu kurallar uygulanır.
- Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi (meslek mensubu tutanağı ve beyanıyla).
- Merkezi kamu kurumlarının ülke çapında geçerli fiyatları.
- Kamu kurumlarının ilan ettiği fiyatlar.
- Ticaret borsası fiyatı.
- Toptancı hal fiyatı.
- Özel ya da münhasır hak sahibi kuruluşların fiyatı.
- İsteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mal için maliyet/satış tutarı tespit tutanağı.
- Ortağı olduğu tüzel kişiden mal çekmede emsal bedel.
Kira sözleşmesi ve ödeme dekontu bu yöntemlerden biri değildir (2025/UH.II-884). Personel çalıştırılmasına dayalı işlerde sınır değer kâr hariç yaklaşık maliyettir; asgari işçilik maliyetinin altındaki teklif açıklama aşamasına gelmeden değerlendirme dışı bırakılır ve İşçilik Hesaplama Modülü kullanılır (Tebliğ 78.29, 79.3.3).
Malzemeli yemekte özel kurallar
İlanı 9 Mayıs 2026 ve sonrasında yapılan malzemeli yemek ihalelerinde (Tebliğ 79.2.6): teknik şartnamede iki haftalık örnek menü bulunur; KİK103 hesap cetvelinde (ana girdi maliyeti + işçilik maliyeti) / toplam teklif oranı 0,80’den az, 0,95’ten çok olamaz. Her yemek için onu karakterize eden yalnız bir ana girdi (gerekirse bir tane daha) açıklanır; ekmek, su, paketli gıda, meyve, hazır tatlı ve işçilik her durumda açıklanır, yardımcı girdiler için açıklama istenmez.
Ana girdilerin fiyatında üçüncü kişilerden fiyat teklifi ve kendi satış tutanağınız kullanılamaz; diğer yöntemler fiilen mümkün değilse kullanılabilir. Nitelik uyumsuzluğu bulunan ana girdilerin tutarı ana girdi maliyetinin %1’inin altındaysa açıklama uygun kabul edilir. Bu tarihten önce ilanı yapılan ihaleler eski hükümlere göre sonuçlandırılır.
Sık ret sebepleri
- Yalnız alış faturasıyla açıklama; meslek mensubu beyanı olmayan fiyat teklifi.
- Yanlış döneme ait tutanak; 1/20 alım/satış şartının karşılanmaması.
- Analiz formatına aykırılık ya da analiz tutarının teklif edilen fiyatı aşması.
- %10’un altında kâr ve genel gider; asgari ücretin altında işçilik; EPDK fiyatlarının %90’ının altında akaryakıt.
- Süresinde ya da EKAP üzerinden e-imzayla gönderilmeyen açıklama.
Değerlendirme ve itiraz
Hizmet ve mal alımlarında usulüne uygun açıklama yapılan teklif geçerli kabul edilir; “hayatın olağan akışına” ya da “ticari gereklere aykırılık” gerekçesiyle reddedilemez (Tebliğ 79.3.1). Reddedilirseniz gerekçe ihale kararının bildiriminde yazılır; yapım işlerinde açıklamanın neden yetersiz bulunduğu madde numarasıyla yetinilmeden açıklanır (Tebliğ 45.1.16).
Gerekçeye karşı bildirimi izleyen günden itibaren on gün içinde (pazarlık usulünün 21/b ve 21/c bentlerinde beş gün) idareye şikâyet başvurusu yapılabilir (Kanun m.55).
Sık sorulan sorular
- Aşırı düşük teklif açıklaması için kaç gün süre verilir?
- Süre bildirimi izleyen günden başlar: yapım işlerinde en az beş iş günü, mal ve hizmet alımlarında en az üç iş günü. Açıklama, belirtilen günde saat 18:00’e kadar EKAP üzerinden e-imzayla gönderilir.
- Proforma fatura ile açıklama yapılabilir mi?
- Hayır. Proforma, Tebliğ’de sayılan açıklama belgeleri arasında yoktur. Fiyat teklifine dayanacaksanız teklifin meslek mensubu (YMM veya SMMM) tutanağı ve beyanıyla düzenlenmesi gerekir; yalnız alış faturası da geçerli değildir.
- Açıklama yapmazsam ne olur?
- Teklif reddedilir (Kanun m.38). Açıklama yapılıp yeterli görülmemesi de aynı sonucu doğurur.
- Açıklamam kabul edilip ihaleyi kazanırsam kesin teminat değişir mi?
- Evet. Yapım ve hizmet alımlarında teklif sınır değerin altındaysa kesin teminat teklifin %6’sı yerine yaklaşık maliyetin %9’u olarak alınır. Mal alımında bu kural yoktur.